مطالعه‌ای کیفی از درک و تجربۀ خیانت زناشویی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

10.22080/ssi.2025.28609.2261

چکیده

اهداف: خیانت زناشویی از عوامل مهم و تأثیرگذار بر بی‌ثباتی و از‌دست‌رفتن سامان خانواده است. با توجه به اهمیت بنیادین خانواده، پی بردن به تجربۀ زیست خیانت، می‌تواند محققان و نهادهای مرتبط را در جهت درک بهتر موضوع کمک کند. بر اساس این، هدف تحقیق حاضر کشف و واکاوی تجربۀ خیانت در میان زنان و مردان است. روش مطالعه: این مطالعه به روش کیفی و در سال ۱۴۰۲ در شهر یزد انجام شده است. نمونۀ پژوهش شامل ۱۴ نفر از زنان و مردان دارای تجربۀ خیانت بود که با نمونه‌گیری گلوله برفی و هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه‌ ساختاریافته جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون، تجزیه‌و‌تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که زیست خیانت مرتبط است با شرایط خانوادگی، درک و تجربه از ناکامی‌های فردی در زندگی زناشویی و بی‌بندوباری‌های جنسی. شرکت‌کنندگان در پژوهش به‌طور مداوم تجربه‌ای از مخاطره را در این زمینه مطرح کردند. مضامین اصلی عبارت‌اند از: «لاقیدی رفتاری»، «نهاد نامتعادل»، «ضلع سوم»، «زیست مخاطره‌ای» و «خودسازی ضعیف». نتیجه‌گیری: براساس یافته‌ها، ادراک خیانت به‌طور خاص با فانتزی و ایده‌آل‌های جنسی در روابط زناشویی از یک سو و زیست خانوادگی و زمینۀ فردی تجربۀ روابط خارج از عرف از سوی دیگر ارتباط دارد. زیست خیانت به-عنوان عرصه‌ای پرمخاطره، سلامت جسمی و روانی افراد را به‌طور جدی تهدید می‌کند. مضمون فراگیر تحقیق عبارت‌اند از فرونشست هنجاری-ارزشی که به این معناست که دین و خانواده به‌عنوان نظام‌ها و نهادهای تنظیم‌گر و کنترل‌گر امر جنسی، نفوذ، کارایی و مرجعیت خود را از دست داده‌اند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران اجتماعی و فرهنگی با همکاری مراکز مشاوره، برنامه‌های آگاه‌سازی و آموزش جامعی در زمینۀ تحکیم بنیان خانواده، مدیریت تعارضات زناشویی و ارتقاء سلامت جنسی و روانی افراد تدوین و اجرا کنند. این برنامه‌ها باید ضمن پرداختن به عوامل زمینه‌ساز خیانت، به تقویت مهارت‌های ارتباطی زوجین و ایجاد فضایی امن و صمیمی در خانواده کمک نمایند. همچنین تقویت هنجارهای دینی و اخلاقی در جامعه یک ضرورت جدی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Qualitative Study of the Perception and Experience of Marital Infidelity

نویسندگان [English]

  • Ahmad Kalateh Sadati 1
  • Zahra Mirjalili 2
  • Zeinab Saboohi Golkar 2
1 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
2 Ph.D Student, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
چکیده [English]

Objectives: Marital infidelity is a significant factor contributing to the instability and breakdown of family structures. Given the fundamental importance of the family unit, understanding the dynamics of infidelity can provide valuable insights for researchers and related institutions. Therefore, the present study aims to explore and analyze the experiences of infidelity among both women and men. Methods: This qualitative study was conducted in Yazd in 2024. The research sample consisted of 14 individuals, both women and men, who had experienced infidelity. Participants were selected through purposeful snowball sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. Findings: The results of this study indicated that infidelity is associated with family dynamics, perceptions of individual failures in marital life, and sexual promiscuity. Participants consistently reported experiencing a sense of risk in this context. The main themes identified in this research include "behavioral inertia, "unbalanced institutions, "risky life”, and “poor self-correction”.  Conclusion: The findings indicate that perceptions of infidelity are closely linked to fantasies and sexual ideals within marital relationships, as well as to family life and the individual context of experiencing unconventional relationships. Infidelity represents a risky area that poses significant threats to both the physical and mental health of individuals. The overarching theme of this research is the Normative-Moral Decline, which suggests that the systems and institutions that once regulated and controlled sexuality—such as religion and family—have lost their influence, effectiveness, and authority. In light of these results, it is recommended that social and cultural policymakers, in collaboration with counseling centers, develop and implement comprehensive awareness and education programs aimed at strengthening family foundations, managing marital conflicts, and promoting the sexual and mental health of individuals. These programs should address the underlying factors contributing to infidelity, enhance couples' communication skills, and foster a safe and intimate atmosphere within families. Additionally, reinforcing religious and moral norms in society is essential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family
  • Marital infidelity
  • Unstable institution
  • Poor self-correction
احمدی اردکانی، زهرا؛ زارعی محمودآبادی، حسن و کلاته ساداتی، احمد (۱۴۰۰). تحلیل کیفی عوامل بسترساز روابط فرازناشویی در زنان دارای تجربه روابط فرازناشویی: یک مطالعه کیفی. پژوهش‌های مشاوره, ۲0(۸۰)، 34-5. 20.1001.1.2717400.1400.20.80.12.5
اردشیری لردجانی، فهیمه و شریفی، طیبه (۱۳۹۷). اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا بر بخشایشگری و بی‌رمقی زناشویی زنان آسیب‌دیده خیانت زناشویی. آسیب‌شناسی خانواده, ۴(۱)، 33-46.
افراسیابی، حسین و رضوی، عسل (۱۴۰۰). تعلیق زندگی: بازنمایی خیانت زناشویی در فیلم‌های دهۀ ۸۰ و ۹۰ سینمای ایران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی 10(1), 1-22.
آقاجانی بیگی، زهرا؛ ابوالحسن تنهایی، حسین و ادریسی، افسانه. (۱۴۰۰). بررسی تحولات ساختاری نهاد خانواده با نگاهی به روابط فرا زناشویی زنان با رویکرد GT(مورد مطالعه: زنان شهر قزوین). جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی, 8(18), 7-35.
بیرم­وند، یاسمن؛ امیدی ارجنکی، زهرا و صالح زاده، مریم (۱۴۰۲). پیش‌بینی گرایش به خیانت زناشویی براساس استفاده از هرزه‌نگاری اینترنتی با نقش واسطه‌ای کیفیت روابط زناشویی. فصل‌نامۀ پژوهش‌های کاربردی روان­شناختی, ۱۴(۴)، 201-185. 
تاج بخش، غلامرضا؛ حسینی، محمدرضاو محمد میرزایی، مریم (۱۳۹۹). تحلیل داده‌بنیاد فرآیند شکل‌گیری خیانت زناشویی. پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر (علمی-پژوهشی). 9(17), 51-72. 
چوپانی، موسی؛ فاتحی‌زاده، مریم؛ اسنجرانی، فرامرز و کوریا، ماریو آلب (۱۴۰۰). پدیدارهای وجودی در خیانت زناشویی مردان. فصل­نامۀ خانواده پژوهی, ۱۷(۶۷)، 513-481. http://scj.sbu.ac.ir/article_101861.html
خزائی، محمود؛ شهیدی، شهریار؛ موتابی، فرشته؛ مظاهری، محمد علی و پناغی، لیلی (۱۴۰۲). تعریف بخشودگی خیانت زناشویی؛ یک بررسی کیفی. فصل­نامۀ مطالعات زن و خانواده، ۱۱(۳)، 42-10. 
رحیمی، زینب؛ کوچک انتظار، رویا؛ کشاورزی ارشدی، فرناز و حسنی، فریبا (۱۴۰۲). مدل­یابی تاب‌آوری خانواده براساس مؤلفه‌های اقتدار شخصی در سیستم خانواده و باورهای ارتباطی ناکارآمد با میانجی‌گری راهبردهای حل تعارض در زنان قربانی همسرآزاری. پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، ۱۱(۱)، 224-193. 
سرمدی، یاسمن و احمدی، خدابخش (۱۴۰۰). میزان آسیب‌های ناشی از خیانت زناشویی زوجین. فصل­نامۀ خانواده پژوهی, ۱۷(۶۵)، 98-81.  https://scj.sbu.ac.ir/article_101065.html
شریفی ساعی، محمدحسین (1402). پیامدهای خیانت زناشویی در ایران؛ یک مطالعۀ فراترکیب. پژوهش‌های جامعه­شناسی معاصر. 12(22)، 204-165.
شریفی ساعی، محمدحسین و آزادارمکی، تقی (1400). عوامل شکل‌گیری خیانت زناشویی در ایران؛ مطالعۀ فراترکیب. بررسی مسائل اجتماعی ایران، 12(2)، 74-33.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن و شیخ زاده، محمد (۱۳۹۰). تحلیل مضمون و شبکۀ مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشۀ مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت) , ۵(۲ (پیاپی ۱۰))، 198-151. 
کریمی، سارا؛ یوسفی، رحیم و سلیمانی، مهران (۱۳۹۶). رواسازی پرسش­نامۀ خیانت زناشویی. نشریۀ علمی روان­شناسی بالینی و شخصیت, ۱۷(۱)، 237-248. 
کنعانی، محمد امینو علیجانی، محبوبه (۱۴۰۰). روابط فرازناشویی و بسترهای آن: مطالعه‌ای کیفی در شهر رشت. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی, ۸(۱۸) , 273-296.
نرگسی، علی رضا؛ جدیری، جعفر و هادی، مهدی (۱۴۰۱). بررسی آسیب‌های خیانت زناشویی براساس منابع اسلامی. مطالعات تربیتی و روان­شناختی خانواده, ۴(۷)، 87-61.
هرزندی، مهری؛ دهقان، حسین و ادهمی، عبدالرضا (۱۴۰۱). شبکۀ روابط اجتماعی زوج‌ها و احساس امنیت (با تأکید بر نقش متغیر میانجی کارکرد روابط زوج‌ها) در بین شهروندان تهرانی. پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده, ۱۰(۲)، 598-571.  https://doi.org/20.1001.1.23224274.1401.10.2.8.9
Abedi Jafari, H., Taslimi, M. S., Faghihi, A., & Sheikhzadeh, M. (2011). Thematic analysis and thematic network: A simple and efficient method for explaining patterns in qualitative data. Strategic Management Thought, 5(2 (Serial 10)), 151-198. [In Persian]
Afrasiabi, H., & Razavi, A. (2021). Suspension of life: Representation of marital infidelity in Iranian cinema of the 2000s and 2010s. Strategic Research on Social Problems, 10(1), 1-22. [In Persian].
Aghajani Beigi, Z., Abolhasan Tanhaei, H., & Edrisi, A. (2021). Investigating the structural transformations of the family institution with a look at women’s extra-marital relations with GT approach (Case study: Women of Qazvin). Sociology of Social Institutions, 8(18), 7-35. [In Persian]. https://doi.org/10.22080/ssi.2021.22309.1922 .
Ahmadi Ardekani, Z., Zarei Mahmoodabadi, H., & Kalateh Sadati, A. (2021). A qualitative analysis of the factors underlying extramarital affairs in women with experience of extramarital affairs: A qualitative study. Journal of Psychological Research, 20(80), 5-34. [In Persian]
Ardeshiri Lordjani, F., & Sharifi, T. (2018). The effectiveness of positive psychotherapy on forgiveness and marital burnout in women affected by marital infidelity. Journal of Family Pathology, 4(1), 33-46. [In Persian]. https://doi.org/10.1001.1.24234869.1397.4.1.1.1.
Atapour, N., Falsafinejad, M. R., Ahmadi, K., & Khodabakhshi-Koolaee, A. (2021). A study of the processes and contextual factors of marital infidelity. Practice in Clinical Psychology, 9(3), 211-226.
Bagarozzi, D. A. (2007). Understanding and treating marital infidelity: A multidimensional model. The American Journal of Family Therapy, 35(1), 1-12.
Biramvand, Y., Omidi Arjenaki, Z., & Salehzadeh, M. (2023). Predicting the tendency to marital infidelity based on the use of internet pornography with the mediating role of marital relationship quality. Journal of Applied Psychological Research, 14(4), 185-201. [In Persian]. https://doi.org/10.22059/japr.2024.336861.644159.
Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage.
Choupani, M., Fatehi-Zadeh, M., Esanjerani, F., & Kouria, M. A. (2021). Existential phenomena in men’s marital infidelity. Family Research Quarterly, 17(67), 483-513. [In Persian].
Clarke, V., & Braun, V. (2013). Teaching thematic analysis: Overcoming challenges and developing strategies for effective learning. The Psychologist, 26(2), 120-123.
Crouch, E., & Dickes, L. (2016). Economic repercussions of marital infidelity. International Journal of Sociology and Social Policy, 36(3/4), 185-200. https://doi.org/10.1108/IJSSP-03-2015-0032
Harzandi, M., Dehghan, H., & Adhami, A. R. (2022). Couples’ social relationship network and sense of security (with emphasis on the mediating role of couples’ relationship function) among Tehran citizens. Journal of Social Police Research on Women and Family, 10(2), 571-598. [In Persian]. https://doi.org/20.1001.1.23224274.1401.10.2.8.9.
Haseli, A., Shariati, M., Nazari, A. M., Keramat, A., & Emamian, M. H. (2019). Infidelity and its associated factors: A systematic review. The journal of sexual medicine, 16(8), 1155-1169
Jeanfreau, M. M., & Mong, M. D. (2019). Barriers to marital infidelity. Marriage & Family Review, 55(8), 791-809.  https://doi.org/10.1080/01494929.2018.1518821
Jeanfreau, M. M., Jurich, A. P., & Mong, M. D. (2014). An examination of potential attractions of women’s marital infidelity. The American Journal of Family Therapy, 42(1), 24-36.  https://doi.org/10.1080/01926187.2012.737283
Kanaani, M., Amino Alijani, M. (2021). Extramarital relations and its contexts: A qualitative study in Rasht city. Sociology of Social Institutions, 8(18), 273-296.
Karimi, S., Yousefi, R., & Soleimani, M. (2017). Validation of the marital infidelity questionnaire. Journal of Clinical Psychology and Personality, 17(1), 237-248. [In Persian].
Khan, A., & Joshi, A. (2025). Deciding to Deviate: Extra-Dyadic Engagements in India. In Psychology of Sexuality & Mental Health Vol. 2: Modern Approaches (pp. 173-198). Singapore: Springer Nature Singapore
Khazaei, M., Shahidi, S., Motabi, F., Mazaheri, M. A., & Panaghi, L. (2023). Defining forgiveness of marital infidelity; A qualitative study. Women and Family Studies Quarterly, 11(3), 10-42. [In Persian]. https://journal.alzahra.ac.ir/article_7040.html.
Nargesi, A. R., Jadiri, J., & Hadi, M. (2022). Investigating the harms of marital infidelity based on Islamic sources. Family Educational and Psychological Studies, 4(7), 61-87. [In Persian]. https://mtr.jz.ac.ir/article_187544.html.
Obasi, H. U. (2025). Public Perception on the Prevalence and Causes of Marital Infidelity among Married in Enugu North Local Government Area. International Journal of Multidisciplinary Research and Growth Evaluation, 6(2), 482-490.
Okere, R. O., & Ubani, S. N. (2020). Rapid increase of infidelity among married women in Nigeria-causes and effects: Implication for counselling. European Journal of Education Studies, 7(10).  DOI:
Olmstead, S. B., Blick, R. W., & Mills, L. I. (2009). Helping couples work toward the forgiveness of marital infidelity: Therapists’ perspectives. The American Journal of Family Therapy, 37(1), 48-66. 
Rahimi, Z., Koochak Entezar, R., Keshavarzi Arshadi, F., & Hosseini, F. (2023). Modeling family resilience based on the components of personal authority in the family system and inefficient communication beliefs with the mediation of conflict resolution strategies in women victims of spouse abuse. Journal of Social Police Research on Women and Family, 11(1), 193-224. [In Persian]. https://doi.org/20.1001.1.23224274.1402.11.1.7.3
Sarmadi, Y., & Ahmadi, K. (2021). The extent of damages caused by marital infidelity in couples. Family Research Quarterly, 17(65), 81-98.
Scheeren, P., Apellániz, I. A., & Wagner, A. (2018). Marital infidelity: The experience of men and women. Trends in Psychology, 26(2), 453-470.  https://www.scielo.br/j/tpsy/a/4b6d4mBhVxNnNmc9bkWcCSw/?lang=en
Shackelford, T. K., & Besser, A. (2008). Personality, marital satisfaction, and probability of marital infidelity. Individual Differences Research, 6(1), 13-25.  https://www.toddkshackelford.com/downloads/Shackelford-Besser-Goetz-IDR-2008.pdf
Shad Gahraz, S., Ataran, E., Khodadadi Jokar, F., Abdollahi Moghadam, M., & Majidi Moemen Abad, A. H. (2022). Survey of the sexual satisfaction and the prevalence of marital infidelity (online and sexual) in the Iranian population. Psychology of Woman Journal, 3(3), 16-27. DOI:10.52547/psychowoman.3.3.16
Sharifi Saei, M. H. (2023). Consequences of marital infidelity in Iran; A meta-synthesis study. Contemporary Sociological Research, 12(22), 165-204. [In Persian].
Sharifi Saei, M. H., & Azadarmaki, T. (2021). Factors shaping marital infidelity in Iran; A meta-synthesis study. Iranian Journal of Social Problems, 12(2), 33-74. [In Persian].
Tajbakhsh, G., Hosseini, M. R., & Mohammad Mirzai, M. (2020). Data-based analysis of the process of marital infidelity formation. Contemporary Sociological Research, 9(17), 51-72. [In Persian].
Tan, S. A., Ang, S. M., Pung, P. W., Teoh, X. Y., & Ooh, S. L. (2025). Sex life dissatisfaction contribute to intention toward infidelity among Malaysians: relationship satisfaction as a mediator. BMC psychology, 13(1), 68. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02414-8
Vangelisti, A. L., & Gerstenberger, M. (2014). Communication and marital infidelity. In J. G. Miller (Ed.), The state of affairs (pp. 75-96). Routledge.