دلالت‌های چندهمسری در نظام معنایی مردان چندهمسر (مطالعۀ موردی شهر مزارشریف افغانستان‏‏)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

10.22080/ssi.2025.29094.2276

چکیده

اهداف: چندهمسری یکی از اشکال سنتی ازدواج در جوامع اسلامی و به‌ویژه در بافت فرهنگی افغانستان است. با گسترش جهانی‌شدن کارکرد سنتی آن دچار دگرگونی شده و در بسیاری موارد، با ارزش‌ها و ساختارهای نوین خانواده در تعارض قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی علل و پیامدهای چندهمسری در نظام معنایی مردان چندهمسر انجام شده و تلاش دارد تا نشان دهد که چگونه مردان، این شیوۀ زیست خانوادگی را در ذهن خود توجیه، تفسیر و تجربه می‌کنند. روش مطالعه: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون صورت ‌گرفته است. جامعۀ هدف پژوهش، مردان چندهمسر ساکن شهر مزارشریف افغانستان است. نمونۀ پژوهش شامل ۲۷ مرد چندهمسر بودند و روش نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی با درنظرگرفتن تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی صورت گرفت تا دیدگاه‌های متنوعی گردآوری شود. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش شامل 9 مضمون اصلی است که در دو دستۀ کلی تفکیک شدند: دلالت‌های معنایی چندهمسری شامل شش مضمون اصلی: فرهنگ نهادینه، متهم­انگاری همسر اول، ارزش‌گذاری پسران، کنش‌های انگیزشی، دین‌مداری، بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی است. پیامدهای چندهمسری شامل سه مضمون اصلی آشفتگی درونی، تنش‌های مالی و رضایت زندگی ارائه شده است. نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هیچ­یک از عوامل فرهنگی، اجتماعی یا دینی به‌تنهایی عامل کافی برای چندهمسری نیستند؛ بلکه ترکیب آن­ها در بستر خاص اجتماعی، مردان را به این تصمیم سوق می‌دهد. بااین‌حال تجربۀ مردان چندهمسر نشان داد که پیامدهای چندهمسری اغلب شامل افزایش تنش‌های خانوادگی، فشارهای اقتصادی و تضعیف سلامت روان همراه است. این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و نهادهای اجتماعی کمک کند تا آگاهی مردم را نسبت به مسؤولیت‌ها و چالش‌های چندهمسری بالا ببرند تا از تصمیم‌های احساسی جلوگیری شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Meanings of Polygamy in the Interpretive Frameworks of Polygamous Men (A Case Study of Mazar-i-Sharif, Afghanistan)

نویسندگان [English]

  • Abdullah Muradi 1
  • Mahnaz Farahmand 2
  • Masoud Hajizadeh Meimandi 2
  • Ahmad Kalateh Sadati 2
1 Ph.D. Candidate in Sociology of Economics and Development, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
2 Associate Professor in Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
چکیده [English]

Objectives: Polygamy is a traditional form of marriage in Islamic societies, particularly within the cultural context of Afghanistan. However, with the expansion of globalization, its traditional functions have undergone significant transformation and, in many cases, have come into conflict with modern family values and structures. The present study aims to explore the causes and consequences of polygamy within the meaning-making system of polygamous men, seeking to uncover how men rationalize, interpret, and experience this familial lifestyle. Methods: This study was conducted using a qualitative approach and thematic analysis method. The target population consisted of polygamous men residing in Mazar-i-Sharif, Afghanistan. The research sample included 27 polygamous men selected through purposive and snowball sampling, with attention to cultural, social, and economic diversity to capture varied perspectives. Results: The study yielded nine main themes categorized into two overarching domains. The semantic implications of polygamy encompassed six primary themes: institutionalized culture, stigmatization of the first wife, preference for sons, lack of awareness, religious commitment, and aspirations for economic and social improvement. The consequences of polygamy included three major themes: biological dissatisfaction, financial tensions, and life satisfaction. Conclusion: The findings reveal that no single cultural, social, or religious factor alone sufficiently explains the decision to engage in polygamy; rather, it is the interplay of these factors within the specific social context that leads men to adopt this marital practice. Nonetheless, the lived experiences of polygamous men indicate that polygamy often results in increased family tensions, economic pressures, and deteriorating mental health. This study can inform policymakers and social institutions in raising public awareness about the responsibilities and challenges associated with polygamy, helping to prevent impulsive decisions in this regard.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Causes of Polygamy
  • Existential Dissatisfaction
  • Mazar-i-Sharif Province
  • Polygamy
  • Thematic Analysis

مراجع

اسماعیلی، قاسم؛ افشانی، سید علیرضا؛ فلاح، محمدحسین و وزیری، سعید (1398). کاوشی کیفی از علل و زمینه‌های شکل‌گیری چندهمسری مردان. پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، 9 (34)، 82-63.
https://www.socialpsychology.ir/article_95513_436941e01ba4bc73d6834f64bcc907a5.pdf
بهروان، حسین (1403). تبیین زن آزاری با تأکید بر نقش میانجی‌گری نگرش به حقوق و تکالیف زوجین در مدل حداقل مربعات جزئی. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 11 (23)، 153-121.
https://doi.org/10.22080/ssi.2024.26775.2174
حاتمی، علی (1393). بررسی و نقد کتاب خانواده در قرن بیست­و­یکم از نگاه جامعه‌شناسان ایرانی و غربی. نقد کتاب علوم اجتماعی، 1(3)، 130-115.
رحمانیان، ملیحه؛ ظهیری‌نیا، مصطفی و رستگار، یاسر (1402). مطالعۀ پدیدارشناختی تجربۀ زیستۀ زنان در خانواده‌های چندهمسر. مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 21(4)، 135-101.
https://doi.org/10.22051/jwsps.2023.39764.2595
رضازاده، علی (1387). برسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر چندهمسرگزینی مردان در منطقۀ باشت از توابع شهرستان گچساران (پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه پیام نور).
زکی‌زاده، مرضیه (1393). بررسی فقهی و حقوقی چندهمسری در ایران و کشورهای اسلامی. تهران: خرسندی.
شهابی‌نژاد، طیبه (1401). مطالعۀ علل گرایش به تعدد زوجات (مورد مطالعه: اقوام ساکن در شهرستان کهنوج واقع در جنوب شرق استان کرمان (پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه اصفهان).
عسکری ندوشن، عباس؛ روحانی، علی و قرقچیان، زهرا (1399). مطالعۀ بسترهای مردسالارانۀ رویداد ازدواج زودهنگام در میان زنان مهاجر افغان مقیم شهر یزد. مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، 13(4 (دومین ویژه‌نامۀ یزد))، 110-78.
https://doi.org/10.22034/jss.2019.47855
علی‌پور، محمد؛ حسن‌نیا، صادق؛ بدیعی، سیما و عبدالهی، زینب (1403). تدوین الگوی شکل‌گیری خانواده‌های چندهمسر در استان سیستان و بلوچستان: مطالعه‌ای به روش بنیادبخشی نظریه. پژوهش‌های کیفی در علوم رفتاری، 3 (1)، 112-97.
https://doi.org/10.22077/qrbs.2024.8026.1055
علینقیان، شیوا و روستا خیز، بهروز (1397). فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن شهرستان چابهار. پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، 8(1)، 117-95.
https://doi.org/10.22059/ijar.2018.70510
غفار مقدم، فریده (1394). مقایسۀ سلامت روان، کیفیت زندگی زناشویی و رضایت از زندگی در مردان چندهمسری و تک‌همسری شهر یاسوج (پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت).
فربد، محمدصادق (1387). در آمدی بر خانواده و نظام خویشاوندی، چاپ دوم، تهران: دانژه.
فیض‌اللهی، علی؛ رضایی نسب، زهرا و حمیدی، منا (1403). دلالت‌های معنایی چندهمسری در نظام معنایی مرد (مورد مطالعه: مردان چندهمسر شهرستان باوی). زن و جامعه، 16(61)، 76-57.
https://doi.org/10.30495/jzvj.2024.32820.4125
گیدنز، آنتونی (1386). جامعه‌شناسی. ترجمۀ حسن چاوشیان. تهران: نشر نی.
محمدی، نعیما و آسکانی، خان محمد (1394). مطالعۀ سلامت روانی مردان با تأکید بر سنت چندهمسری در شهرستان سرباز. زن در فرهنگ و هنر، 7(2)، 268-257.
https://doi.org/10.22059/jwica.2015.57579
محمدی، نعیما و آسکانی، خان محمد (1395). برسی جامعه‌شناختی تأثیر ساختار خانواده بر سلامت اجتماعی مردان. تحقیقات فرهنگی ایران، 9 (4)، 114-89.
https://doi.org/10.22035/ijcr.2017.315
ناطقی، محمد (1398). ارزش‌ها و نگرش‌های مردم افغانستان در حوزۀ زنان و خانواده (پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی).
نصرتی، رضا (1400). بررسی علل گرایش مردان به چندهمسری در شهرستان فنوج (پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه پیام نور).
 
Abd Razak, M. A., Amin, A. S., & Mohd, I. H. (2021). Adjustment of polygamous husbands. International Journal of Academic Research in Business and Social Science, 11(6), 891–900. http://dx.doi.org/10.6007/IJARBSS/v11-i6/10220
Alinaghian, S. and Roustakhiz, B. (2018). A phenomenological study on pologamy as a family structure in Chabahar, Balochistan. Iranian Journal of Anthropological Research, 8(1), 95-117 [In Persian].
            https://doi.org/10.22059/ijar.2018.70510
Alipour, M., Hasan Niya, S., Badie, S. and Abdullahi, Z. (2024). Development of a model for the formation of polygamous families in Sistan and Baluchistan Province: A study using the grounded theory approach. Qualitative Research in Behavioral Sciences (QRBS), 3(1), 97-112 [In Persian]. https://doi.org/10.22077/qrbs.2024.8026.1055
Al-Krenawi, A., Graham, J. R., & Al Gharaibeh, F. (2011). A comparison study of psychological, family function marital and life satisfactions of polygamous and monogamous women in Jordan. Community mental health journal, 47, 594-602.
            https://doi.org/10.1007/s10597-011-9405-x  
Al-Sharfi, M. A. (2017). The effect of family structure on adolescents in saudi arabia: a comparison between adolescents from monogamous and polygamous families (Doctoral dissertation, University of Lincoln).
Askari,A, Rohani, A. and Gergichian, Z. (2019). Patriarchal contexts of female early marriage among Afghan migrants in the city of Yazd. Journal of Iranian Social Studies, 13(4), 78-110 [In Persian].
            https://doi.org/10.22034/jss.2019.47855
Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385-405.
            https://doi.org/10.1177/146879410100100307
Behravan, H. (2024). Explanation of female abuse with emphasis on the mediating role of the attitude towards the rights and duties of spouses by partial least square model. Sociology of Social Institutions, 11(23), 121-153 [In Persian].
          https://doi.org/10.22080/ssi.2024.26775.2174
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
         http://dx.doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Din, F. U., ur Rahman, K., & Ahmed, K. (2024). Impact of polygamous marriages on marital ties and family relationships in district Battgaram of Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. Pakistan Social Sciences Review, 8(3), 436-447.
            https://doi.org/10.35484/pssr.2024(8-III)33
Ekerbiçer, H. Ç., Resim, S., Efe, E., Bahar, M. R., Altunören, Ö., Küçükdurmaz, F., & Benlioğlu, C. (2016). A comparison of sexual function, psychological status, and sociodemographic characteristics of turkish men within polygamous and monogamous marriages. Balkan Medical Journal, 33(4), 383-389.
       https://doi.org/10.5152/balkanmedj.2016.16459
Esmaeili,G., Afshani, S., Fallah, M. and Vaziri, S. (2019). Qualitative exploration of the causes and context of men's polygamy. Social Psychology Research, 9(34), 63-82 [In Persian].
Farbad, M. S. (2008). An introduction to family and kinship system (2nd ed.). Tehran: Danjeh [In Persian].
Feizolahi, A., Rezaeinasab, Z., & Hamidi, M. (2024). Semantic implications of polygamy in man's semantic system (case study: polygamous men of Bavi's county). Quarterly Journal of Woman and Society, 16(61), 57-67 [In Persian]. https://doi.org/10.30495/jzvj.2024.32820.4125
Gbeneneh, D., Agada, O., Onumbu, C. I., Deekina, N., Deekor, B. D., Dornu, R. K. & Igoma, P. S. (2024). Polygamy and educational attainment of children in a rural community in Rivers State, Nigeria. Journal of Health, Applied Sciences and Management, 8(1), 134-142. DOI: 10.5281/zenodo.7575769  
Ghaffar-Moghadam, F. (2015). A comparison of mental health, marital quality of life, and life satisfaction between polygamous and monogamous men in Yasuj city (Master’s thesis, Islamic Azad University, Marvdasht Branch). [In Persian].
Giddens, A. (2007). Sociology (H. Chavoshian, Trans.). Tehran: Ney Publishing [In Persian].
Gwirayi, C. (2017). Experiences of Shona men in polygamous marriages in ward four of Chivi District, Masvingo Province, Zimbabwe. Journal of Pan African Studies, 10(1), 25-40.Retrived fromhttp://jpanafrican.org/docs/vol10no1/10.1-4-Christinah.pdf
Hatami, A. (2014). A review and critique of the book "family in the twenty-first century" from the perspective of Iranian and Western sociologists. Book Review of Social Sciences, 1(3), 115-130 [In Persian]. https://www.socialpsychology.ir/article_95513_436941e01ba4bc73d6834f64bcc907a5.pdf
Mohammadi, N. and Askani, K. M. (2015). The polygamy as a cultural tradition in Sarbaz city. Journal of Woman in Culture and Arts, 7(2), 257-268 [In Persian].
            https://doi.org/10.22059/jwica.2015.57579
Mohammadi,N. and Askani,K. M. (1395). The sociological study of the effect of family structure on social health of males. Journal of Iranian Cultural Research, 9(4), 89-114 [In Persian]. https://doi.org/10.22035/ijcr.2017.315
Muradi, H., & Nordin, R. (2019). Polygamy and Its wisdom in Islam: The law and customary practice in Afghanistan. Journal of Asian and African Social Science and Humanities, 5(1), 18-30.
https://aarcentre.com/ojs3/index.php/jaash/article/view/156/388
Naseer, S., Farooq, S., & Malik, F. (2021). Causes and consequences of polygamy: An understanding of coping strategies by co-wives in polygamous marriage. ASEAN Journal of Psychiatry, 22(9), 1-10.
            https://doi.org/10.54615/2231-7805.47221
Nateqi, M. (2019). Values and attitudes of the Afghan people regarding women and family (Master’s thesis, Allameh Tabataba’i University). [In Persian].
Nosrati, R. (2021). An investigation of the causes of men’s tendency toward polygamy in Fanuj County (Master’s thesis, Payame Noor University). [In Persian].
Rahmanian, M, Zahirinia, M. and Rastegar, Y. (2023). Phenomenological study of women's lived experience in polygamous families. Women's Studies Sociological and Psychological, 21(4), 101-135 [In Persian].
     https://doi.org/10.22051/jwsps.2023.39764.2595
Rezazadeh, A. (2008). An investigation of the economic, social, and cultural factors influencing men’s polygamy in the Basht region of Gachsaran County (Master’s thesis, Payame Noor University). [In Persian].
Royin, M. (2023). Factors and consequences of polygamy in Afghanistan. Sprin Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 2(07), 61-70. 10.55559/sjahss.v2i07.124
Sabooury, H., & Yassari, N. (2005). Family structures and family law in Afghanistan: A report of the fact-finding mission to Afghanistan January-March 2005. Retrived from https://www.mpipriv.de/1187092/mpireport_on_family_structures_and_family_law_in_afghanistan.pdf
Shahabi-Nejad, T. (2022). A study of the causes of the tendency toward polygamy (Case study: Ethnic groups living in Kahnuj County, southeastern Kerman Province) (Master’s thesis, University of Isfahan). [In Persian].
Slonim‐Nevo, V. E. R. E. D., & Al‐Krenawi, A. (2006). Success and failure among polygamous families: The experience of wives, husbands, and children. Family Process, 45(3), 311-330. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2006.00173.x
Zakizadeh, M. (2014). A jurisprudential and legal study of polygamy in Iran and Islamic countries. Tehran: Khorsandi. [In Persian].
 
جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی
دوره 13، شماره 27
شهریور 1405
صفحه 41-67

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار