تجربۀ زیستۀ زنان تهرانی از زندگی مجدد با خانوادۀ پدری: مطالعۀ پدیدارشناختی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران،

3 استادیار، گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

اهداف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تجربۀ زیستۀ زنان تهرانی از دوران زندگی پس از طلاق با خانوادۀ پدری خویش است. روش مطالعه: روش پژوهش با رویکرد کیفی است و از استراتژی پدیدارشناسی بهره گرفته شد. بدین منظور با 20 زن مطلقه که متولد بین سال‌های 1370 تا 1379 شهر تهران بودند از طریق نمونه‌گیری گلوله‌برفی مصاحبه انجام و پس از کسب رضایت آگاهانه از آنان، داده‌ها با استفاده از مصاحبۀ فردی و به‌صورت نیمه ساختاریافته جمع‌آوری شد. کلیۀ مصاحبه‌های جمع‌شده روی کاغذ بازنویسی و مرور گردید. مصاحبه‌ها تا مرحلۀ اشباع نظری ادامه یافت. اعتبار داده‌ها از طریق بازبینی توسط مشارکت‌کنندگان به دست آمد. 168 مفهوم، 39 مقولۀ فرعی و 9 مقولۀ اصلی استخراج شد. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد کیفیت زندگی افراد پس از طلاق تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، روانی و خانوادگی است. توانمندی اقتصادی و دسترسی به مشاورۀ تخصصی پایه‌ای برای گذران زندگی امن توأم با آرامش و تصمیم‌گیری بهتر فراهم می‌کنند. در کنار آن، روابط اجتماعی، حمایت عاطفی و وجودی خانواده نقش مهمی در ایجاد احساس تعلق و رضایت از زندگی پس از طلاق ایفا می‌کند. همچنین، زیست آگاهانه، وفور نعمت و آزادی در انتخاب‌ها می‌تواند زمینۀ بازسازی شخصیتی زنان جوان را در محیط خانواده بعد از طلاق فراهم کند. مجموعه‌ای از این فاکتورها منجر به ارتقاء کیفیت زندگی و تجربۀ زیست مطلوب‌تر در کنار خانواده می‌شود. نتیجه‌گیری: زنان دهۀ ۷۰ در فضایی با پذیرش اجتماعی بیشتر، تربیت مدرن‌تر و خانواده‌هایی با نگرش بازتر زندگی و نسل جدید با ورود به عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی، ارزش‌های نوین را جایگزین ارزش‌های سنتی می‌کنند. هر نسل ارزش‌های متفاوت با نسل خویش را دارد که منجر به پویایی می‌شود. در مجموع زندگی در دوران پس از طلاق با خانوادۀ پدری بستری لازم برای درک زندگی شخصی و خانوادگی توأم با سلامت اجتماعی در نظر گرفته می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Tehrani Women's Lived Experience of Life after Divorce: A Phenomenological Study

نویسندگان [English]

  • Marjan Habibi 1
  • Parvaneh Danesh 2
  • Zahra Mohammadi 3
  • Daryoush Rezapour 4
1 PhD Student in Sociology, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Payame Noor University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Payame Noor University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Payame Noor University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Objectives: This study aims to investigate the lived experience of Tehrani women living with their paternal family after divorce. Methods: The research employed a qualitative methodology using a phenomenological approach. For this purpose, 20 divorced women born between 1991 and 2000 in Tehran were interviewed using snowball sampling. After obtaining their informed consent, data were collected through semi-structured individual interviews. Interviews continued until theoretical saturation, and all collected data were transcribed and reviewed on paper. Data validity was obtained through participant review.  Results: The research findings show that individuals' quality of life after divorce is influenced by a set of economic, social, psychological, and family factors. Economic stability and access to specialized counseling provide a foundation for a safe and peaceful life and better decision-making. In addition, social relationships and emotional and existential support from the family play an important role in creating a sense of belonging and life satisfaction after divorce. Furthermore, conscious living, a sense of abundance, and freedom of choice can provide the basis for rebuilding the personalities of young women within the family environment after divorce. Together, these factors contribute to improving quality of life and fostering a more fulfilling family life after divorce. Conclusion: Women born in the 1370s live in an environment characterized by greater social acceptance, more modern education, and families with more open attitudes. By entering the economic and social fields, the new generation replaces traditional values with new ones. This type of lived experience is caused by psychological factors and is constantly repeated, causing cultural and social dynamics. In general, life after divorce with the paternal family is considered a necessary foundation for understanding personal and family life together with social well-being.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Divorce
  • Lived Experience
  • Paternal Family
  • Phenomenology

مراجع

ابوالمعالی، خدیجه (1391). پژوهش کیفی از نظریه تا عمل. تهران: نشر علم.
آرمند، محمدعلی و اژدری، آرام (1398). زندگی زنان پس از طلاق با رویکردی کیفی (مطالعۀ موردی شهرستان شاهین‌دژ). پژوهش­های جامعه­شناختی، 9(3)، 7-24.
اینگلهارت، رونالد (1383). بازشناسی مفاهیم نسل و شکاف نسلی. ترجمۀ مریم وتر، تهران: انتشارات کویر.
اینگلهارت، رونالد و آبرامسون، پل (1385). امنیت اقتصادی و دگرگونی ارزشی. ترجمه شهناز شفیع‌خانی، نامه پژوهش، 3 (14)، 98-111.
باستانی، سهیلا؛ غلامزاده جفره، مریم و سودانی، منصور (1401). بررسی تجربۀ زیستۀ زنان و مردان ایرانی از سازگاری با طلاق: یک پژوهش کیفی. پژوهش­های انجمن مشاوره ایران، 1(8)،31-5.
http://doi.org10.18502/qjcr.v22i82.10109
باقری زنجانی اصل منفرد، لیلا؛ فرشباف مانی صفت، فرناز؛ ابراهیمی، لقمان و خادمی، علی (1403). شناسایی عوامل امید به زندگی در زنان پس از طلاق: یک پژوهش کیفی. مدیریت ارتقای سلامت، 13(3)، 17-1.
http://doi.org/10.22034/JHPM.13.3.31
بگی، میلاد و کریمی آرام، نسترن (1402). جایگزینی نسلی و خانواده­گرایی در ایران. جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی، 10(21)،127-158.  
https://doi.org/10.22080/SSI.2023.24876.2073
برگر، پیتر و لاکمن، توماس (1387). ساخت اجتماعی واقعیت. ترجمۀ فریبرز مجیدی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
بگی، میلاد و حسینی، حاتم (1400). تفاوت­های نسلی در نگرش نسبت به طلاق در ایران: کاربرد الگوی چندسطحی. راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 10(3)، 23-44.
http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2021.132060.1764
جلیلی، روح‌الله؛ ابراهیمی منش، مریم؛ خضری، الهام و میرجلیلی، سید محمدعلی (1401). واکاوی پدیدارشناختی تفسیر زنان از زندگی پس از طلاق. تداوم و تغییر اجتماعی، 1 (3)، 278-261.
https://doi.org/1022034/jscc.2022.2729
جوانمرد، کرم الله (1403). سنخ­شناسی طلاق براساس تجربۀ زیستۀ زوجین طلاق­گرفته (مورد مطالعه شهر خرم‌آباد). انحرافات و مسائل اجتماعی، 8، 167-194
https://doi.org/10.48308/jfr.19.3.415
خلج­آبادی فراهانی، فریده؛ تنها، فاطمه و ابوترابی زارچی، فاطمه (1396). تجربۀ زیستۀ زنان مطلقۀ شهر ساوه در حوزۀ روابط خانوادگی و اجتماعی. زن در توسعه و سیاست، 15(2)، 240-223.
https://doi.org/10.22059/jwdp.2017.62355
ذکایی، محمد (1386). فرهنگ مطالعات جوانان. تهران: نشر آگه.
رضاپور، داریوش و سعیدی، نرگس (1400). طلاق توافقی از دیدگاه زنان: مطالعه­ای پدیدارشناختی. برنامه‌ریزی رفاه توسعۀ اجتماعی، 10(47)، 224-191.
https://doi.org/10.22054/qjsd.2021.59661.2145
 شفیعی‌نیا، اعظم؛ ولی‌الله، فرزاد؛ حسینیان، سیمین و ابوالمعالی الحسینی، خدیجه (1400). تجربۀ زیستۀ زنان مطلقه با طلاق­های غیرمنتظره: یک مطالعۀ کیفی. خانواده‌درمانی کاربردی، 2(4)، 214-192.
https://doi.org/10.22034/aftj.2021.305286.1204
صفا، داود (1402). واکاوی طلاق زودهنگام در بین زوجین جوان شهر قم؛ مطالعه­ای کیفی مبتنی بر گراند تئوری. پژوهش­نامۀ اسلامی زنان و خانواده، 11(33)، 203-169.
 عبداللهی، اصغر؛ احدی، حسن؛ تاجری، بیوک و حاج علیزاده، بیوک (1399). تجربۀ طلاق از منظر زوجین مطلقه در شهر تهران (در پنج سال اول زندگی). مطالعات راهبردی زنان، 23(89)، 162-143.
https://doi.org/10.22034/JWSS.2020.252782.2507
عسکری باغمیانی، اشرف و جوادیان، سید رضا (1396). فشار مضاعف زندگی، پیامد اصلی طلاق در زنان: یک مطالعۀ کیفی. مجلۀ تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 6(4)، 436-427.
قانعی ­راد، سید محمدامین (1396). زوال پدرسالاری؛ فروپاشی خانواده یا ظهور خانوادۀ مدنی؟. تهران: نشر نقد فرهنگ.
قریشی، فردین؛ شیرمحمدی، داود- و برجوند، آوات (1393). فهم عوامل طلاق از منظر مردان و زنان در معرض طلاق و طلاق­گرفته مطالعۀ موردی شهر سقز. پژوهش­های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 3(1)، 30-19.
کاستلز، مانوئل (1385). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ. ترجمۀ احد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران: نشر طرح نو.
گودون، مارشال (1388). فرهنگ جامعه­شناسی. ترجمۀ حمیرا مشیرزاده، تهران: نشر میزان.
محمدی، جمال؛ امجدی، سروه و رایان­پور، راضیه (1402). مطالعۀ کیفی تجارب زیستۀ زنان تنها - زیست در زندگی پس از طلاق. جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی، 10(21)، 178-159.
https://doi.org10.22080/SSI.2023.25194.2092
محمدپور، احمد (1391). بسترها، پیامدها و سازگاری زنان مطلقه شهر تهران (یک مطالعۀ پدیدارشناسانه). فصل­نامۀ مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 4(1)، 172-135.
ملکیها، مرضیه؛ اصلانی، فرشید و باقری، رضوان (1401). واکاوی تجربۀ زیستۀ زنان در تزلزل بنیاد خانواده و طلاق. نشریۀ علمی زن و فرهنگ، 13(52)، 106-95.
یاریگرروش، محیا (1401). تجربۀ زیستۀ زنان از زندگی خود و فرزندانشان پس از طلاق. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 13(50)، 274-253.
https://doi.org/10.22054/QCCPC.2022.62748.2761
 
Abdollahi, A., Ahadi, H., Tajeri, B., & Haj Alizadeh, B. (2010). Divorce experience from the perspective of divorced couples in Tehran (in the first five years of life). Women's Strategic Studies, 23(89), 162-143. [In Persian].
  https://doi.org/10.22034/JWSS.2020.252782.2507
Abebe, Y.M. (2015). Lived experiences of divorced women in ruralEthiopia. a special focus in hulet ejju enessie woreda: Addis zemen kebele. International Journal of Political Science and Development,3(6), 268-281.
Abolmaali, K. (2012). Qualitative research from theory to practice, Tehran: Alam Publishing. [In Persian].
Andric, M., Hsueh, J.W.J., Zellweger, T., & Hatak, I. (2024). Parental divorce in early life and entrepreneurial performance in adulthood. Journal of Business Venturing,67(1), 1-25.
       https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2024.106390
Armand, M., A.& Azhdari, A. (2019). Women's life after divorce with a qualitative approach (case study of Shahindej county). Sociological Research, 9(3), 7-24. [In Persian].
Arne, B., & Das, R. (2019). an Agenda in the Interest of audiences: facing the challenges of intrusive media technologies. Television & New Media, 20(2), 184-198.
            doi.10.1177/1527476418759604.
Askari Baghmiani, A., & Javadian, S. R. (2017). Double life pressure, the main consequence of divorce in women: A qualitative study. Journal of Qualitative Research in Health Sciences, 6(4), 427-436. [In Persian].
Bagheri Zanjani Asl Monfared, L., Farshbaf Mani Sefat, F., Ebrahimi, L., & Khademi, A. (2024). Identifying the factors of life expectancy in women after divorce: A Qualitative study. Health Promotion Management, 13(3), 1-17. [In Persian].
            http://doi.org/10.22034/JHPM.13.3.31
Bastani, S., Gholamzadeh Jafareh, M., & Sudani, M. (2012). Investigating the lived experience of Iranian women and men in adjusting to divorce: A qualitative study. Quarterly Journal of Iranian Counseling Association Research, 1(8), 5-31. [In Persian]. http://doi.org/10.18502/qjcr.v22i82.10109
Begi, M., & Hosseini, H. (2001). Generational differences in attitudes towards divorce in Iran: Application of multilevel. Strategic Model of Iranian Social Issues, 10(3), 23-44. [In Persian]. http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2021.132060.1764
 Begi, M., & Karimi Aram, N. (2022). Generational replacement and family orientation in Iran. Sociology of Social Institutions, 10(21), 127-158. [In Persian]. https://doi.org/10.22080/SSI.2023.24876.2073
 Berger, P., & Luckman, T. (2008). Social construction of reality. Translated by Fariborz Majidi, Tehran: scientific and cultural publishing company. [In Persian].
Birditt, K. S., Brown, E., Orbuch, T. L., & McIlvane, J. M. (2010). Marital conflict behaviors and implications for divorce over 16 years. Journal of Marriage and Family, 72(5), 1188–1204. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00758.x
Calmin, D., Uunk, W. (2006). Remarriage as a way to overcome the financial consequences of divorce a test of the economic need hypothesis for european women. European Sociological Review, 24(3), 393-407.
            https://doi.org/10.1093/esr/jcn025
Castells, M. (2006). The age of information: Economy, society and culture. Translated by Ahad Ali Qolian and Afshin Khakbaz, Tehran: Tarh No Publishing. [In Persian].
Charmaz, K. (2006). Grounding grounded theory: a Practical guide through qualitative analysis. London: Sage Publications Ltd.
Clemente, M., Espinosa, P., Aguilar-Valera, A., & Guevara, C. (2024). The eye of the beholder: Attitudes toward divorced parents and perception of children’s happiness in peru and spain. Journal of Family Issues, 10(3), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e36260
Ghanei-Rad, S. M. A. (2017). Decline of patriarchy; Collapse of the family or the rise of the civil family?. Tehran: Naqd Farhang Publishing. [In Persian].
Given, L. M. (2008). The sage encyclopedia of qualitative research methods. SAGE Publications.
Godon, M. (2009). The culture of sociology. Translated by Homeira Moshirzadeh. Tehran: Mizan Publishing. [In Persian].
Hjern, A., Palacios, J., Despax, J., & Vinnerljung, B. (2023). Couple partnership and divorce in domestic and non-european international adoptees. a swedish national cohort study with follow up until 36 to 45 years. Children and Youth Services Review, 155(2),1-10.
     https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2023.107215
Inglehart, R. (2003). Recognizing the concepts of generation and generation gap, Translated by Maryam Weter, Tehran: Kavir Publications. [In Persian].
Inglehart, R., & Abramson, P. (2006). Economic security and value transformation. Translated by Shahnaz Shafikhani, Nameh-e-Phaezouq, 3(14), 98-111. [In Persian].
Jalili, R., Ebrahimi Manesh, M., Khozri, E., & Mirjalili, S. M. A. (2001). Phenomenological analysis of women's interpretation of life after divorce. Continuity and Social Change, 1(3), 261-278. [In Persian].
            https://doi.org/1022034/jscc.2022.2729
Javanmard, K. (2003). Typology of divorce based on the lived experience of divorced couples (case study of Khorramabad city). Deviations and Social Issues, 8, 167-194. [In Persian]. https://doi.org/10.48308/jfr.19.3.415
Kamberi, F., Shala, A. (2016). Phenomenology of divorce in Kosovo for the period between 2004–2014. International Electronic Scientific, 2(12) ,1-11. https://doi.org/10.22178/pos.17-12
Kavas, S. (2010). Post-divorce experience of highly educated and proffisional women. PHD, Department of Sociology.
Khalajabadi Farahani, F., Tanha, F., & Abutorabi Zarchi, F. (2017). The lived experience of divorced women in Saveh city in the field of family and social relations. Women in Development and Politics, 15(2), 223-240. [In Persian]. https://doi.org/10.22059/jwdp.2017.62355
Malekiha, M., Aslani, F., & Bagheri, R. (2012). Analyzing the lived experience of women in the weakening of the family foundation and divorce. Scientific Journal of Women and Culture, 13(52), 95-106. [In Persian].
Michael, M., Hong, Y., &Bernhardt, E. (2020). Parental divorce and union disruption among young adults in Sweden. Journal of Marriage and Family, 30(5),52-74.
            https://doi.org/10.1177/0192513X08331028
Mohammadi, J., Amjadi, S., & Rayanpour, R. (2002). A qualitative study of the lived experiences of single women -life after divorce. Sociology of Social Institutions, 10(21), 178-159. [In Persian].
          https://doi.org10.22080/SSI.2023.25194.2092   
Mohammadpour, A. (2012). Contexts, consequences and adjustment of divorced women in Tehran (a phenomenological study). Quarterly Journal of Family Counseling and Psychotherapy, 4(1), 135-172. [In Persian].
Pellon, I., Martínez-Pampliega, A., & Cormenzana, S. (2024). Post-divorce adjustment, coparenting and somatisation: Mediating role of anxiety and depression in high-conflict divorces. Journal of Affective Disorders Reports, 16(1),1-8. https://doi.org/10.1016/j.jadr.2023.100697
Quraishi, F., Shirmohammadi, D., & Borjvand, A. (2014). Understanding the factors of divorce from the perspective of men and women exposed to divorce and divorced-case study of Saqqez city. Strategic Research on Security and Social Order, 3(1), 19-30. [In Persian].
Rezapour, D., & Saeedi, N. (2017). Divorce by agreement from the perspective of women: a Phenomenological study. Welfare Planning for Social Development, 10(47), 224-191. [In Persian]. https://doi.org/10.22054/qjsd.2021.59661.2145
Rijan, R., van der Valk, I., & Branje, S. (2021). Post divorce coparenting patterns and relations with adolescent adjustment. Journal of Family Issues,43(7), 1739–1759.
            https://doi.org/10.1177/0192513X211030027
Roper, S. W., Fife, S. T., & Seedall, R. B. (2020). The intergenerational effects of parental divorce on young adult relationships. Journal of Divorce and Remarriage, 61(4), 249–266. https://doi.org/10.1080/10502556.2019.1699372
Safa, D. (2022). Analysis of early divorce among young couples in Qom: A qualitative study based on grand theory. Islamic Journal of Women and Family, 11(33), 169-203. [In Persian].
Sandfield, A. (2019). Talking divorce: The role of divorce in women's constructions of relationship status. Journal of Divorce & Remarriage, 16(2), 95-110.
            https://doi.org/10.1177/0959-353506062971
Shafieinia, A., Valiollah, F., Hosseinian, S., & Abolmaali Hosseini, K. (2017). The lived experience of divorced women with unexpected divorces: A qualitative study. Applied Family Therapy, 2(4), 192-214. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/aftj.2021.305286.1204
Smith, J. A., Flowersm, P., & Larkin, M. (2009). Interpretative phenomenological analysis: theory, method, and research. SAGE Publications.
Smith. K., & Eceiza. A. (2021). Parental divorce, interparental conflict, and parent-child relationships in Spanish young adults. Psychology, 37(3), 1-9. https://doi.org/10.1017/SJP.2020.38
Starks, H., & Trinidad, S. B. (2007). Choose your method: A Comparison of phenomenology, discourse analysis, and grounded theory. Qualitative Health Research, 17 (10), 1372-1380. https://doi.org/10.1177/1049732307307031
Teresa, J., & Sakraida, D. (2019). Stress and coping of midlife women in divorce transition. western. Journal of Nursing Research, 30(7),110-121.
            https://doi.org/10.1177/0193945907311324
Wadsby, M, & Svedin, G. (2020). Divorce: Different experiences of men and women. Journal of Family Issues, 42(6), 170–185.
            https://doi.org/10.1093/fampra/9.4.451
Yarigerroosh, M. (2001). Women's lived experience of their lives and their children's lives after divorce. Culture of Counseling and Psychotherapy, 13(50), 274-253. [In Persian]. https://doi.org/10.22054/ QCCPC.2022.62748.2761
Zakaei, M. (2007). Culture of youth studies. Tehran: Ageh Publishing. [In Persian].
 
جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی
دوره 13، شماره 27
شهریور 1405
صفحه 121-154

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار